System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 r. Sklepy, producenci i operatorzy mają określone obowiązki, a za ich naruszenie grożą kary finansowe. Sprawdź, jakie sankcje dotyczą poszczególnych uczestników systemu i za co mogą zostać nałożone.
Kary dla sklepów detalicznych i hurtowni
Sklepy sprzedające napoje w opakowaniach objętych systemem muszą pobierać kaucję i zawrzeć umowę z operatorem. Placówki o powierzchni sprzedaży powyżej 200 m² muszą także przyjmować zwroty, oddawać kaucję i zbierać opakowania. W mniejszych sklepach zbiórka butelek PET i puszek jest dobrowolna. Jeśli sklep sprzedaje napoje w szklanych butelkach wielokrotnego użytku objętych systemem ogólnopolskim, musi przyjmować te butelki i zwracać kaucję. Dla butelek należących do odrębnych systemów producentów obowiązują zasady danego systemu.
- brak informacji o warunkach zwrotu opakowań i kaucji — od 500 do 20 000 zł;
- brak umowy z co najmniej jednym operatorem — od 10 000 do 50 000 zł;
- naruszenie obowiązku pobierania lub zwrotu kaucji albo zbierania opakowań, w zakresie wymaganym dla danej placówki i rodzaju opakowania — od 10 000 do 500 000 zł.
Kary dla wprowadzających produkty
Jeśli wprowadzający napoje nie osiągnie wymaganego poziomu zbiórki, zapłaci opłatę produktową za brakującą ilość opakowań. Stawka wynosi 1 zł za kilogram, a dla wprowadzającego, który nie zawarł umowy z operatorem systemu kaucyjnego — 3 zł za kilogram.
Za brak oznakowania opakowania informującego o objęciu go systemem kaucyjnym lub o wysokości kaucji grozi kara administracyjna od 10 000 do 50 000 zł.
Kary dla operatorów systemu
Operatorzy odpowiadają za logistykę, transport, rozliczanie kaucji oraz osiąganie poziomów zbiórki. Za niewywiązywanie się z obowiązków grożą im wysokie kary administracyjne, sięgające 1 000 000 zł, a w skrajnych przypadkach możliwość cofnięcia zezwolenia.
Kto egzekwuje obowiązki w systemie kaucyjnym?
Właściwe organy zależą od rodzaju obowiązku. Większość administracyjnych kar związanych z systemem kaucyjnym wymierza WIOŚ. W części spraw, m.in. dotyczących informacji przekazywanych klientom, właściwa jest Inspekcja Handlowa.
Minister właściwy do spraw klimatu wydaje zezwolenia operatorom systemu i może je cofnąć w przypadkach określonych w ustawie.
Automaty kaucyjne jako wsparcie punktu zbiórki
Przepisy nie wymagają instalacji automatu, ale może on być przydatny także w mniejszym sklepie, który dobrowolnie zbiera butelki PET i puszki. Przy większej liczbie zwrotów samoobsługowe przyjmowanie opakowań może odciążyć personel i uporządkować obsługę.
Może pomóc:
- przyspieszyć przyjmowanie opakowań dzięki samoobsłudze;
- ograniczyć ręczne liczenie i segregowanie;
- uporządkować czasowe przechowywanie opakowań;
- obsłużyć większy wolumen zwrotów.
Dobór rozwiązania zależy od liczby zwrotów, dostępnego miejsca i warunków współpracy z operatorem.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy sklep może nie uczestniczyć w systemie?
Sklep sprzedający napoje w opakowaniach objętych systemem musi w nim uczestniczyć, ale zakres obowiązków zależy od rodzaju opakowania. W placówkach o powierzchni do 200 m² zbiórka butelek PET i puszek jest dobrowolna. Jeśli sklep sprzedaje napoje w butelkach szklanych wielokrotnego użytku objętych systemem ogólnopolskim, musi przyjmować puste butelki i zwracać kaucję.
Czy paragon jest wymagany do zwrotu kaucji?
Nie. Przy zwrocie nie trzeba okazywać paragonu. Punkt sprawdza, czy opakowanie jest objęte systemem kaucyjnym i ma znak kaucji.
Czy automaty są obowiązkowe?
Nie, przepisy nie nakazują instalacji automatu kaucyjnego. Może on jednak usprawnić obsługę zwrotów i ograniczyć ręczne przyjmowanie oraz sortowanie opakowań. Dobór urządzenia zależy od liczby zwrotów i organizacji pracy sklepu.
Podsumowanie
System kaucyjny działa w Polsce od 1 października 2025 r. Sklepy, producenci i operatorzy muszą realizować obowiązki określone w przepisach. Za ich naruszenie grożą kary finansowe, których wysokość zależy od rodzaju naruszenia i podmiotu.
Zobacz automaty kaucyjne 4VS i sprawdź dostępne modele.